پیوند دانش بومی قنات با پژوهش و فناوریهای نوین؛ برای مدیریت پایدار منابع آب، پشتیبانی از ایدههای کاربردی و توسعه همکاریهای علمی و اجرایی.
دانش، فناوری، پایداری نگاهی علمی به آینده منابع آب و قنوات
۸ کارگروه تخصصی تدوین سند آب
حدود ۶۰ کارشناس و متخصص مشارکتکننده
۴۸ جلسه کارشناسی برگزارشده
۱۵۰+ ساعت فعالیت تخصصی
معرفی مرکز
ظرفیتی دانشگاهی برای پاسخگویی به چالشهای آب و قنات
شهرستان گناباد با برخورداری از قنات قصبه، از آثار ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو، جایگاهی ویژه در تاریخ و فناوری مدیریت منابع آبی ایران دارد. شرایط جغرافیایی خشک و نیمهخشک منطقه و نقش حیاتی قنوات در تأمین آب، گناباد را به محیطی مناسب برای پژوهش و نوآوری در این حوزه تبدیل کرده است.
مرکز فناوری آب و قنات مجتمع آموزش عالی گناباد با هدف حفظ و احیای قنوات، ترکیب دانش سنتی با فناوریهای نوین و ارائه راهکارهای عملی برای چالشهای منابع آبی، در آذرماه ۱۴۰۲ و همزمان با برگزاری نخستین همایش منطقهای مدیریت آب و قنات افتتاح شد.
این مرکز بهعنوان پل ارتباطی میان دستگاههای اجرایی، مراکز پژوهشی و جامعه علمی، در مسیر توسعه پایدار منطقه و ارتقای جایگاه علمی گناباد در مدیریت آب نقشآفرینی میکند.
اهداف، رسالت و خدمات
محورهای اصلی فعالیت مرکز فناوری آب و قنات
پایش، احیا و مدیریت منابع آب
پایش وضعیت قنوات، کمک به احیای آنها و مدیریت بهینه منابع آب با بهرهگیری از فناوریهای نوین.
⚙️
نوآوری و فناوری
بهکارگیری فناوریهای پیشرفته و ایدههای نو برای ارائه راهحلهای عملی و اجرایی در حوزه آب و قنات.
همکاری بینبخشی
ایجاد ارتباط میان مراکز تحقیقاتی، دستگاههای اجرایی از جمله جهاد کشاورزی، آب و فاضلاب، آب منطقهای و منابع طبیعی و دانشگاهها.
پشتیبانی از ایدههای نو
فراهمکردن بستر ارائه، امکانسنجی و اجراییکردن ایدههای نوآورانه در حوزه آب و قنات.
فعالیتها و خدمات
دریافت و بررسی ایدههای نو و کاربردی در حوزه آب و قنات.
اجرای پژوهشهای علمی و عملیاتی برای حل چالشهای این حوزه.
ارائه مشاورههای فنی و اجرایی به دستگاههای اجرایی و نهادهای مرتبط.
ترویج فناوریهای نوین برای بهبود مصرف و مدیریت منابع آب.
برگزاری همایشها، کارگاههای آموزشی و نشستهای تخصصی.
چشمانداز: تبدیلشدن به مرجعی تخصصی و نوآور در حوزه مدیریت آب و قنات در منطقه و کشور، با تکیه بر دانش، فناوری و همکاریهای بینبخشی.
دفتر هماهنگی قنوات خراسان رضوی
همکاری فرابخشی برای حفظ، احیا و مدیریت قنوات
با توجه به ابعاد فنی، مدیریتی، اجتماعی و زیستمحیطی قنوات، دفتر هماهنگی قنوات خراسان رضوی در مجتمع آموزش عالی گناباد و در راستای همکاری مشترک دستگاههای اجرایی و مراکز آموزشی-پژوهشی تأسیس شده است.
اهداف و مأموریتها
بررسی مشکلات قنوات و ارائه راهکارهای مناسب برای مدیریت آنها.
تشکیل کمیتههای تخصصی آب، کشاورزی، سازه، هیدروانفورماتیک، گردشگری، آموزش و تحقیقات.
ایجاد بانکهای اطلاعاتی و مطالعه وضعیت قنوات.
برگزاری دورههای آموزشی علمی، فنی و مدیریتی.
تهیه نشریات و ایجاد بسترهای اطلاعرسانی و آموزشی.
همکاری با انجمنها، سازمانها و تشکلهای مرتبط.
هماهنگی با نهادهای ملی و بینالمللی و اجرای طرحهای مطالعاتی، تحقیقاتی و نظارتی.
ساختار، اعضا و خدمات
اعضای دفتر شامل نمایندگان استانداری خراسان رضوی، مجتمع آموزش عالی گناباد، شرکت آب منطقهای، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی، شرکت آب و فاضلاب، منابع طبیعی و آبخیزداری، جامعه دانشگاهی، کارشناسان خبره و سازمانهای مردمنهاد هستند.
برگزاری همایشها و اجرای پروژههای علمی، آموزشی و گردشگری.
توسعه فعالیتهای تحقیقاتی و آموزشی در حوزه قنوات.
مشارکت در نمایشگاههای داخلی و بینالمللی.
ارائه خدمات مشاورهای و فنی برای مدیریت قنوات.
محل استقرار: مجتمع آموزش عالی گناباد
فعالیتها و دستاوردهای انجامشده
مروری بر مهمترین اقدامات گزارششده مرکز
۱
برگزاری نخستین همایش منطقهای مدیریت آب و قنات
بررسی راهکارهای مهندسی و مدیریتی مقابله با کمآبی و خشکسالی.
ارائه پیشنهادهای علمی برای توسعه پایدار مناطق خشک و نیمهخشک.
گردهمایی متخصصان برای تبادل نظر درباره مدیریت آب و قنوات.
۲
تدوین سند تدبیر آب شهرستان گناباد
تحلیل چالشهای منابع آب با مشارکت خبرگان، مدیران و دانشگاهیان با افق ۱۴۲۰.
تشکیل ۸ کارگروه تخصصی و مشارکت حدود ۶۰ کارشناس و متخصص.
برگزاری ۴۸ جلسه کارشناسی با بیش از ۱۵۰ ساعت فعالیت تخصصی و تهیه نسخه اول سند.
زمینهسازی برای تدوین نقشه راه اجرایی در فاز دوم.
۳
پیگیری ایدههای همایش منطقهای
بررسی قابلیت اجرای ایدههای ارسالی و دستهبندی آنها بر اساس دستگاههای متولی.
دعوت از صاحبان ایده برای تبادل نظر.
پیگیری نمونهسازی ایده «تولید انرژی برق از قنات» با همکاری استادان دانشگاه.
۴
تعامل با شرکتهای آب و فاضلاب
برگزاری جلسات همکاری با دفاتر تحقیقات شرکتهای آب و فاضلاب خراسان رضوی و مشهد.
مذاکره برای مشارکت در طرحهای تحقیقاتی استانی.
معرفی ظرفیتهای علمی و پژوهشی دانشگاه و برنامهریزی برای تفاهمنامه همکاری.
۵
نشست تخصصی با مدیران و متخصصان قنات
بررسی راهکارهای حفظ و احیای قنوات و بهرهگیری از فناوریهای نوین.
حضور مدیران جهاد کشاورزی، نمایندگان شرکتهای دانشبنیان و اعضای هیئت علمی.
بحث و تبادل نظر درباره روشهای نوین مدیریت منابع آبی.
۶
همکاری پژوهشی با دانشگاه فردوسی مشهد
امضای تفاهمنامه با پژوهشکده آب و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد.
توسعه همکاریهای پژوهشی و اجرای پروژههای تحقیقاتی مشترک در حوزه آب و قنات.
۷
بررسی و توسعه سامانه مدیریت قنوات «میراب»
برگزاری جلسه تخصصی با استادان دانشگاه و کارشناسان حوزه قنات.
بررسی قابلیتها و پیشنهادهای بهبود عملکرد سامانه.
اجرای آزمایشی در یکی از قنوات منطقه و تدوین طرح پژوهشی برای اجرای استانی و کشوری.
۸
مشارکت در نخستین مدرسه فصلی صنعت آب و فاضلاب
همکاری در دوره آموزشی ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی.
تمرکز بر کاربردهای هوش مصنوعی، سامانههای کنترل و علم داده.
مشارکت در شورای راهبردی نشست مشترک صنعت و دانشگاه و حضور نماینده مرکز در دوره سهروزه.
۹
همکاری با دانشگاه علوم پزشکی گناباد
امضای تفاهمنامه با مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت.
طراحی و اجرای پژوهشهای مشترک در حوزه آب و سلامت.
تمرکز بر بهبود سلامت روستایی از طریق فناوریهای پایدار مدیریت آب و قنات و تقویت اقتصاد دانشبنیان و سلامتمحور.
۱۰
توسعه همکاری با شرکت آب و فاضلاب مشهد
بهرهگیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی دانشگاه در پروژههای پژوهشی و فناورانه.
ارتقای فناوریها و حل چالشهای فنی حوزه آب و فاضلاب.
گسترش همکاریهای کاربردی در سامانههای آبرسانی و بهرهوری منابع آب.
۱۱
همکاری با مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی
همکاری آموزشی، پژوهشی، ترویجی و فناورانه برای رفع چالشهای کشاورزی و منابع طبیعی.
حمایت از پروژههای مشترک با تمرکز بر نیازهای منطقهای.
استفاده متقابل از ظرفیتهای تخصصی، آزمایشگاهی و پژوهشی.
طرحهای پژوهشی ارائهشده
سه طرح ارائهشده به معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همراه با برگزاری جلسات دفاع
طرح پژوهشی ۱
سامانههای آبیاری نوین هوشمند
طراحی، پیادهسازی و ارزیابی سیستمهای آبیاری نوین هوشمند در مزرعه الگویی؛ مطالعه موردی مزرعه آموزشیـپژوهشی مجتمع آموزش عالی گناباد. هدف: ارتقای بهرهوری مصرف آب در کشاورزی با فناوریهای هوشمند.
طرح پژوهشی ۲
ربات قناتپیما
طراحی و ساخت ربات قناتپیما برای پایش و نگهداری قنوات، با هدف تسهیل عملیات پایش، نگهداری و پیمایش قنوات به کمک فناوریهای نوین.
طرح پژوهشی ۳
سامانه جامع «میراب»
طراحی و پیادهسازی سامانه جامع مدیریت و بهرهبرداری از آب قنوات؛ با هدف توسعه زیرساخت دیجیتال برای مدیریت شفاف و مشارکتی منابع آب، ثبت اطلاعات، پرداخت و نظارت بر قراردادها.
قراردادها و همکاریهای علمی
گسترش ارتباط دانشگاه با صنعت و نهادهای پژوهشی
قرارداد پژوهشی با شرکت دانشبنیان تولیدی نوع یک
عقد قرارداد به مبلغ دو میلیارد و صد میلیون ریال با موضوع «پایش و تحلیل دادههای کنتورهای هوشمند آب: چالشها، فرصتها و تأثیر بر بهرهوری و مدیریت منابع آب».
برنامههای آتی
گامهای پیشرو برای توسعه پژوهش و همکاریهای اجرایی
برگزاری دومین همایش منطقهای ادامه گفتوگوی تخصصی و تبادل تجربه در حوزه مدیریت آب و قنات.
پیگیری قراردادهای پژوهشی پیگیری قراردادهای مطرحشده با جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی.
توسعه تفاهمنامههای همکاری برنامهریزی برای تفاهمنامه با مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، جهاد کشاورزی خراسان رضوی، شرکت آب منطقهای خراسان رضوی و شهرداری مشهد.
همکاری برای آیندهای پایدارتر
مرکز فناوری آب و قنات از ایدههای نوآورانه و اجرایی پژوهشگران، متخصصان و علاقهمندان این حوزه استقبال میکند.
محتوای این صفحه بر اساس گزارش عملکرد مرکز فناوری آب و قنات مجتمع آموزش عالی گناباد، پاییز ۱۴۰۴، تنظیم شده است.