مجتمع آموزش عالی گناباد · معرفی مرکز

مرکز فناوری آب و قنات

پیوند دانش بومی قنات با پژوهش و فناوری‌های نوین؛ برای مدیریت پایدار منابع آب، پشتیبانی از ایده‌های کاربردی و توسعه همکاری‌های علمی و اجرایی.

دانش، فناوری، پایداری نگاهی علمی به آینده منابع آب و قنوات
۸ کارگروه تخصصی تدوین سند آب
حدود ۶۰ کارشناس و متخصص مشارکت‌کننده
۴۸ جلسه کارشناسی برگزارشده
۱۵۰+ ساعت فعالیت تخصصی

معرفی مرکز

ظرفیتی دانشگاهی برای پاسخ‌گویی به چالش‌های آب و قنات

شهرستان گناباد با برخورداری از قنات قصبه، از آثار ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، جایگاهی ویژه در تاریخ و فناوری مدیریت منابع آبی ایران دارد. شرایط جغرافیایی خشک و نیمه‌خشک منطقه و نقش حیاتی قنوات در تأمین آب، گناباد را به محیطی مناسب برای پژوهش و نوآوری در این حوزه تبدیل کرده است.

مرکز فناوری آب و قنات مجتمع آموزش عالی گناباد با هدف حفظ و احیای قنوات، ترکیب دانش سنتی با فناوری‌های نوین و ارائه راهکارهای عملی برای چالش‌های منابع آبی، در آذرماه ۱۴۰۲ و هم‌زمان با برگزاری نخستین همایش منطقه‌ای مدیریت آب و قنات افتتاح شد.

این مرکز به‌عنوان پل ارتباطی میان دستگاه‌های اجرایی، مراکز پژوهشی و جامعه علمی، در مسیر توسعه پایدار منطقه و ارتقای جایگاه علمی گناباد در مدیریت آب نقش‌آفرینی می‌کند.

اهداف، رسالت و خدمات

محورهای اصلی فعالیت مرکز فناوری آب و قنات

 

پایش، احیا و مدیریت منابع آب

پایش وضعیت قنوات، کمک به احیای آن‌ها و مدیریت بهینه منابع آب با بهره‌گیری از فناوری‌های نوین.

⚙️

نوآوری و فناوری

به‌کارگیری فناوری‌های پیشرفته و ایده‌های نو برای ارائه راه‌حل‌های عملی و اجرایی در حوزه آب و قنات.

 

همکاری بین‌بخشی

ایجاد ارتباط میان مراکز تحقیقاتی، دستگاه‌های اجرایی از جمله جهاد کشاورزی، آب و فاضلاب، آب منطقه‌ای و منابع طبیعی و دانشگاه‌ها.

 

پشتیبانی از ایده‌های نو

فراهم‌کردن بستر ارائه، امکان‌سنجی و اجرایی‌کردن ایده‌های نوآورانه در حوزه آب و قنات.

فعالیت‌ها و خدمات

  • دریافت و بررسی ایده‌های نو و کاربردی در حوزه آب و قنات.
  • اجرای پژوهش‌های علمی و عملیاتی برای حل چالش‌های این حوزه.
  • ارائه مشاوره‌های فنی و اجرایی به دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مرتبط.
  • ترویج فناوری‌های نوین برای بهبود مصرف و مدیریت منابع آب.
  • برگزاری همایش‌ها، کارگاه‌های آموزشی و نشست‌های تخصصی.

چشم‌انداز: تبدیل‌شدن به مرجعی تخصصی و نوآور در حوزه مدیریت آب و قنات در منطقه و کشور، با تکیه بر دانش، فناوری و همکاری‌های بین‌بخشی.

دفتر هماهنگی قنوات خراسان رضوی

همکاری فرابخشی برای حفظ، احیا و مدیریت قنوات

با توجه به ابعاد فنی، مدیریتی، اجتماعی و زیست‌محیطی قنوات، دفتر هماهنگی قنوات خراسان رضوی در مجتمع آموزش عالی گناباد و در راستای همکاری مشترک دستگاه‌های اجرایی و مراکز آموزشی‌-پژوهشی تأسیس شده است.

اهداف و مأموریت‌ها

  • بررسی مشکلات قنوات و ارائه راهکارهای مناسب برای مدیریت آن‌ها.
  • تشکیل کمیته‌های تخصصی آب، کشاورزی، سازه، هیدروانفورماتیک، گردشگری، آموزش و تحقیقات.
  • ایجاد بانک‌های اطلاعاتی و مطالعه وضعیت قنوات.
  • برگزاری دوره‌های آموزشی علمی، فنی و مدیریتی.
  • تهیه نشریات و ایجاد بسترهای اطلاع‌رسانی و آموزشی.
  • همکاری با انجمن‌ها، سازمان‌ها و تشکل‌های مرتبط.
  • هماهنگی با نهادهای ملی و بین‌المللی و اجرای طرح‌های مطالعاتی، تحقیقاتی و نظارتی.

ساختار، اعضا و خدمات

اعضای دفتر شامل نمایندگان استانداری خراسان رضوی، مجتمع آموزش عالی گناباد، شرکت آب منطقه‌ای، جهاد کشاورزی، میراث فرهنگی، شرکت آب و فاضلاب، منابع طبیعی و آبخیزداری، جامعه دانشگاهی، کارشناسان خبره و سازمان‌های مردم‌نهاد هستند.

  • برگزاری همایش‌ها و اجرای پروژه‌های علمی، آموزشی و گردشگری.
  • توسعه فعالیت‌های تحقیقاتی و آموزشی در حوزه قنوات.
  • مشارکت در نمایشگاه‌های داخلی و بین‌المللی.
  • ارائه خدمات مشاوره‌ای و فنی برای مدیریت قنوات.

محل استقرار: مجتمع آموزش عالی گناباد

فعالیت‌ها و دستاوردهای انجام‌شده

مروری بر مهم‌ترین اقدامات گزارش‌شده مرکز

۱

برگزاری نخستین همایش منطقه‌ای مدیریت آب و قنات

  • بررسی راهکارهای مهندسی و مدیریتی مقابله با کم‌آبی و خشکسالی.
  • ارائه پیشنهادهای علمی برای توسعه پایدار مناطق خشک و نیمه‌خشک.
  • گردهمایی متخصصان برای تبادل نظر درباره مدیریت آب و قنوات.
۲

تدوین سند تدبیر آب شهرستان گناباد

  • تحلیل چالش‌های منابع آب با مشارکت خبرگان، مدیران و دانشگاهیان با افق ۱۴۲۰.
  • تشکیل ۸ کارگروه تخصصی و مشارکت حدود ۶۰ کارشناس و متخصص.
  • برگزاری ۴۸ جلسه کارشناسی با بیش از ۱۵۰ ساعت فعالیت تخصصی و تهیه نسخه اول سند.
  • زمینه‌سازی برای تدوین نقشه راه اجرایی در فاز دوم.
۳

پیگیری ایده‌های همایش منطقه‌ای

  • بررسی قابلیت اجرای ایده‌های ارسالی و دسته‌بندی آن‌ها بر اساس دستگاه‌های متولی.
  • دعوت از صاحبان ایده برای تبادل نظر.
  • پیگیری نمونه‌سازی ایده «تولید انرژی برق از قنات» با همکاری استادان دانشگاه.
۴

تعامل با شرکت‌های آب و فاضلاب

  • برگزاری جلسات همکاری با دفاتر تحقیقات شرکت‌های آب و فاضلاب خراسان رضوی و مشهد.
  • مذاکره برای مشارکت در طرح‌های تحقیقاتی استانی.
  • معرفی ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه و برنامه‌ریزی برای تفاهم‌نامه همکاری.
۵

نشست تخصصی با مدیران و متخصصان قنات

  • بررسی راهکارهای حفظ و احیای قنوات و بهره‌گیری از فناوری‌های نوین.
  • حضور مدیران جهاد کشاورزی، نمایندگان شرکت‌های دانش‌بنیان و اعضای هیئت علمی.
  • بحث و تبادل نظر درباره روش‌های نوین مدیریت منابع آبی.
۶

همکاری پژوهشی با دانشگاه فردوسی مشهد

  • امضای تفاهم‌نامه با پژوهشکده آب و محیط زیست دانشگاه فردوسی مشهد.
  • توسعه همکاری‌های پژوهشی و اجرای پروژه‌های تحقیقاتی مشترک در حوزه آب و قنات.
۷

بررسی و توسعه سامانه مدیریت قنوات «میراب»

  • برگزاری جلسه تخصصی با استادان دانشگاه و کارشناسان حوزه قنات.
  • بررسی قابلیت‌ها و پیشنهادهای بهبود عملکرد سامانه.
  • اجرای آزمایشی در یکی از قنوات منطقه و تدوین طرح پژوهشی برای اجرای استانی و کشوری.
۸

مشارکت در نخستین مدرسه فصلی صنعت آب و فاضلاب

  • همکاری در دوره آموزشی ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی.
  • تمرکز بر کاربردهای هوش مصنوعی، سامانه‌های کنترل و علم داده.
  • مشارکت در شورای راهبردی نشست مشترک صنعت و دانشگاه و حضور نماینده مرکز در دوره سه‌روزه.
۹

همکاری با دانشگاه علوم پزشکی گناباد

  • امضای تفاهم‌نامه با مرکز تحقیقات توسعه اجتماعی و ارتقای سلامت.
  • طراحی و اجرای پژوهش‌های مشترک در حوزه آب و سلامت.
  • تمرکز بر بهبود سلامت روستایی از طریق فناوری‌های پایدار مدیریت آب و قنات و تقویت اقتصاد دانش‌بنیان و سلامت‌محور.
۱۰

توسعه همکاری با شرکت آب و فاضلاب مشهد

  • بهره‌گیری از ظرفیت اعضای هیئت علمی دانشگاه در پروژه‌های پژوهشی و فناورانه.
  • ارتقای فناوری‌ها و حل چالش‌های فنی حوزه آب و فاضلاب.
  • گسترش همکاری‌های کاربردی در سامانه‌های آب‌رسانی و بهره‌وری منابع آب.
۱۱

همکاری با مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی

  • همکاری آموزشی، پژوهشی، ترویجی و فناورانه برای رفع چالش‌های کشاورزی و منابع طبیعی.
  • حمایت از پروژه‌های مشترک با تمرکز بر نیازهای منطقه‌ای.
  • استفاده متقابل از ظرفیت‌های تخصصی، آزمایشگاهی و پژوهشی.

طرح‌های پژوهشی ارائه‌شده

سه طرح ارائه‌شده به معاونت آب و خاک وزارت جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همراه با برگزاری جلسات دفاع

طرح پژوهشی ۱

سامانه‌های آبیاری نوین هوشمند

طراحی، پیاده‌سازی و ارزیابی سیستم‌های آبیاری نوین هوشمند در مزرعه الگویی؛ مطالعه موردی مزرعه آموزشی‌ـ‌پژوهشی مجتمع آموزش عالی گناباد. هدف: ارتقای بهره‌وری مصرف آب در کشاورزی با فناوری‌های هوشمند.

طرح پژوهشی ۲

ربات قنات‌پیما

طراحی و ساخت ربات قنات‌پیما برای پایش و نگهداری قنوات، با هدف تسهیل عملیات پایش، نگهداری و پیمایش قنوات به کمک فناوری‌های نوین.

طرح پژوهشی ۳

سامانه جامع «میراب»

طراحی و پیاده‌سازی سامانه جامع مدیریت و بهره‌برداری از آب قنوات؛ با هدف توسعه زیرساخت دیجیتال برای مدیریت شفاف و مشارکتی منابع آب، ثبت اطلاعات، پرداخت و نظارت بر قراردادها.

قراردادها و همکاری‌های علمی

گسترش ارتباط دانشگاه با صنعت و نهادهای پژوهشی

 

قرارداد پژوهشی با شرکت دانش‌بنیان تولیدی نوع یک

عقد قرارداد به مبلغ دو میلیارد و صد میلیون ریال با موضوع «پایش و تحلیل داده‌های کنتورهای هوشمند آب: چالش‌ها، فرصت‌ها و تأثیر بر بهره‌وری و مدیریت منابع آب».

برنامه‌های آتی

گام‌های پیش‌رو برای توسعه پژوهش و همکاری‌های اجرایی

برگزاری دومین همایش منطقه‌ای ادامه گفت‌وگوی تخصصی و تبادل تجربه در حوزه مدیریت آب و قنات.
پیگیری قراردادهای پژوهشی پیگیری قراردادهای مطرح‌شده با جهاد کشاورزی و سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی.
توسعه تفاهم‌نامه‌های همکاری برنامه‌ریزی برای تفاهم‌نامه با مؤسسه تحقیقات آب وزارت نیرو، شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور، جهاد کشاورزی خراسان رضوی، شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی و شهرداری مشهد.

همکاری برای آینده‌ای پایدارتر

مرکز فناوری آب و قنات از ایده‌های نوآورانه و اجرایی پژوهشگران، متخصصان و علاقه‌مندان این حوزه استقبال می‌کند.

محتوای این صفحه بر اساس گزارش عملکرد مرکز فناوری آب و قنات مجتمع آموزش عالی گناباد، پاییز ۱۴۰۴، تنظیم شده است.

📅 آخرین بروزرسانی: 1405/07/21 📈 تعداد بازدید: 660